W przypadku windykacji na Litwie z elementem transgranicznym jednym z podstawowych zagadnień jest ustalenie jurysdykcji, czyli odpowiedź na pytanie, sąd którego państwa jest właściwy do rozpoznania sporu pomiędzy polskim wierzycielem a litewskim dłużnikiem.
W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy strony w zawartej umowie określiły, sąd którego państwa będzie właściwy do rozstrzygania sporów wynikających z łączącego je stosunku prawnego. Strony mogą bowiem, przy spełnieniu warunków przewidzianych prawem, zawrzeć umowę o wybór sądu. W stosunkach pomiędzy Polską a Litwą kwestia ta podlega w szczególności przepisom Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 (Bruksela I bis), w tym regulacji dotyczącej umowy o wybór sądu.
Jeżeli natomiast strony nie dokonały skutecznego wyboru sądu, jurysdykcję należy ustalić na podstawie właściwych przepisów Rozporządzenia Bruksela I bis. Zasadą jest możliwość pozwania dłużnika przed sąd państwa członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania lub siedzibę. Rozporządzenie przewiduje jednak również szczególne podstawy jurysdykcji, które mogą mieć zastosowanie w zależności od charakteru konkretnej sprawy.
W sprawach dotyczących umów istotne znaczenie może mieć w szczególności miejsce wykonania zobowiązania będącego podstawą roszczenia. W przypadku sprzedaży towarów znaczenie ma miejsce, w którym towary zgodnie z umową zostały dostarczone albo miały zostać dostarczone, natomiast w przypadku świadczenia usług – miejsce, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone.
Nie można zatem zakładać, że odzyskiwanie należności od dłużnika na Litwie zawsze wymaga wszczęcia postępowania przed sądem litewskim. W zależności od treści umowy, rodzaju stosunku prawnego, miejsca wykonania zobowiązania, miejsca dostawy towarów lub świadczenia usług, skutecznego wyboru sądu oraz innych okoliczności konkretnej sprawy jurysdykcję może posiadać sąd polski albo litewski.
Dlatego przed wszczęciem postępowania należy w pierwszej kolejności ustalić, czy strony skutecznie uzgodniły właściwość sądu, a jeżeli takiego postanowienia brak – określić jurysdykcję na podstawie odpowiednich przepisów Rozporządzenia Bruksela I bis.
Prawidłowe ustalenie jurysdykcji jest więc jednym z kluczowych elementów windykacji należności na Litwie.